Dịch đến sớm, nguy cơ không còn theo quy luật cũ

Năm 2025 được xem là một năm đáng lo ngại đối với công tác phòng chống SXHD tại Việt Nam. Dịch không còn tuân theo quy luật mùa vụ quen thuộc, giảm vào những tháng cuối năm mà tiếp tục duy trì ở mức cao. Theo các chuyên gia dịch tễ, SXHD đang có xu hướng "phá vỡ quy luật cũ", xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và phạm vi ảnh hưởng rộng hơn dưới tác động của biến đổi khí hậu, quá trình đô thị hóa và sự thay đổi môi trường sống.

Hệ quả của xu hướng này là ngay từ những tháng đầu năm 2026, số ca mắc SXH trên cả nước đã gia tăng mạnh. Theo thống kê của Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế, hơn 50.000 trường hợp mắc SXH đã được ghi nhận trong 5 tháng đầu năm, cao gấp khoảng 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Không chỉ số ca mắc tăng nhanh, nhiều địa phương còn ghi nhận số ca nặng gia tăng, đặt ra những thách thức mới đối với công tác phòng chống dịch.

Là địa phương nằm trong khu vực Bắc Trung Bộ, Hà Tĩnh cũng không nằm ngoài xu thế chung đó. Ngay từ đầu mùa hè năm nay, những ổ dịch đầu tiên đã xuất hiện và kéo dài, cho thấy nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng là rất lớn.Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, từ đầu năm đến ngày 12/6/2026, toàn tỉnh ghi nhận 120 ca mắc SXHD, trong đó ghi nhận 2 ổ dịch trên địa bàn tỉnh.

Hai ổ dịch đang được theo dõi tại tổ dân phố Hợp Tiến, phường Vũng Áng với 75 ca mắc cộng dồn và tổ dân phố Liên Phú, phường Hoành Sơn với 18 ca mắc cộng dồn. Đến nay không ghi nhận trường hợp tử vong, tuy nhiên đã có trường hợp nặng phải chuyển lên điều trị tại tuyến tỉnh.

Điều đáng lưu ý là dịch xuất hiện sớm hơn so với những năm gần đây. Nếu như những năm trước, dịch thường xuất hiện vào giữa và cuối mùa hè thì năm nay, các ổ dịch đã xuất hiện ngay từ những tháng đầu năm, cho thấy nguy cơ dịch bệnh có thể kéo dài và diễn biến phức tạp hơn.

Bác sỹ Nguyễn Chí Thanh - Giám đốc CDC Hà Tĩnh cho biết: "Dịch SXHD năm nay có xu hướng xuất hiện sớm hơn. Ngành y tế đang tập trung giám sát chặt chẽ tình hình dịch tại cộng đồng, phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh, xử lý triệt để các ổ dịch phát sinh; đồng thời chuẩn bị đầy đủ hóa chất, vật tư, nhân lực để sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống. Chúng tôi xác định phương châm là phát hiện sớm, khoanh vùng nhanh, xử lý triệt để, không để dịch lan rộng."

Chung tay từ cơ sở để ngăn dịch lan rộng

Thời gian qua CDC Hà Tĩnh đã phối hợp với chính quyền các địa phương triển khai nhiều hoạt động phòng chống dịch như: cấp hóa chất, vật tư y tế cho cơ sở; tổ chức vệ sinh môi trường; diệt lăng quăng, bọ gậy; phun hóa chất diệt muỗi tại khu vực có ca bệnh và các hộ dân xung quanh; tăng cường tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở; giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ trong cộng đồng.

Tại phường Vũng Áng - nơi đang ghi nhận số ca mắc cao nhất toàn tỉnh, cán bộ y tế, các tổ chức đoàn thể cùng người dân đã đồng loạt ra quân vệ sinh môi trường, thu gom phế thải, xử lý các dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh lăng quăng, bọ gậy. Ông Trần Hữu Mạnh cho biết: "Trước đây nhiều người vẫn nghĩ SXH chỉ xuất hiện vào mùa mưa nên còn chủ quan. Khi trong phường xuất hiện nhiều ca bệnh, chúng tôi mới thấy nguy cơ rất gần. Gia đình tôi thường xuyên dọn dẹp vệ sinh quanh nhà, đậy kín dụng cụ chứa nước và tích cực tham gia các đợt tổng vệ sinh do địa phương phát động."

Từng điều trị SXH, bà Lê Thị Thân, tổ dân phố Hợp Tiến, phường Vũng Áng chia sẻ: "Trước đây tôi nghĩ SXH chỉ là bệnh sốt thông thường, nhưng khi trực tiếp mắc bệnh mới thấy mức độ nguy hiểm của nó. Những ngày đầu sốt cao liên tục, người rất mệt mỏi. Sau khi được điều trị và theo dõi tại trạm y tế, sức khỏe mới dần ổn định. Tôi mong mọi người không chủ quan, khi có biểu hiện bất thường cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời." 

Song song với công tác tuyên truyền, các lực lượng y tế cơ sở đang bám sát địa bàn để giám sát dịch. Bác sĩ Lê Văn Luyện, phụ trách công tác phòng chống bệnh truyền nhiễm - Trạm Y tế phường Vũng Áng cho biết: "Hiện nay chúng tôi duy trì giám sát thường xuyên tại các khu vực có nguy cơ cao; phối hợp với tổ dân phố kiểm tra các hộ gia đình, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng, bọ gậy. Đây là giải pháp căn cơ và hiệu quả nhất để ngăn chặn nguồn lây bệnh trong cộng đồng."

Tại phường Hoành Sơn, địa phương đang ghi nhận ổ dịch thứ hai của tỉnh, công tác giám sát và quản lý bệnh nhân cũng được thực hiện chặt chẽ. Bác sĩ Lê Hùng Cường, Phụ trách Trạm Y tế phường Hoành Sơn cho biết: "Chúng tôi tổ chức theo dõi sức khỏe bệnh nhân hằng ngày, kịp thời phát hiện các dấu hiệu cảnh báo để chuyển tuyến điều trị khi cần thiết. Đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ dân phố tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh tại hộ gia đình."

Theo CDC Hà Tĩnh, tính đến ngày 12/6, trong tổng số 93 bệnh nhân ghi nhận tại hai ổ dịch, đã có 81 trường hợp khỏi bệnh, 12 trường hợp đang được theo dõi và điều trị.

Theo bác sĩ Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc CDC Hà Tĩnh: Ngoài những nỗ lực của ngành y tế, chính quyền địa phương, biện pháp hiệu quả nhất vẫn là chủ động phòng bệnh, người dân cần thường xuyên vệ sinh môi trường, thu gom dụng cụ phế thải, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, đậy kín bể chứa nước sinh hoạt, ngủ màn kể cả ban ngày và phối hợp với ngành y tế trong các chiến dịch diệt lăng quăng, bọ gậy. Khi có các dấu hiệu như sốt cao liên tục, đau đầu, đau nhức cơ khớp, chảy máu chân răng, xuất huyết dưới da hoặc đau bụng, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà hoặc truyền dịch khi chưa có chỉ định của y, bác sĩ, bởi điều này có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống sốt xuất huyết (15/6/2026) với thông điệp “Không có loăng quăng, không có sốt xuất huyết”, ngành Y tế Hà Tĩnh kêu gọi mỗi người dân, mỗi gia đình và cộng đồng dân cư tích cực tham gia các hoạt động vệ sinh môi trường, diệt loăng quăng, bọ gậy, chủ động phòng bệnh. Trong bối cảnh dịch sốt xuất huyết đang có xu hướng xuất hiện sớm và diễn biến khó lường, sự chung tay của người dân cùng với sự vào cuộc quyết liệt của ngành y tế và chính quyền các cấp sẽ là yếu tố then chốt để kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hạn chế tối đa các ca bệnh nặng, tử vong do sốt xuất huyết.

Thanh Loan