Bệnh do virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A (theo quyết định số 3644/QĐ-BYT ngày 25/11/2025 về việc bổ sung một số bệnh vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm A, B của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm
Vi rút Nipah được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia; đến năm 2001 ghi nhận ca bệnh trên người tại Bangladesh và sau đó tại Ấn Độ. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh do vi rút Nipah chỉ ghi nhận rải rác ở phạm vi nhỏ tại một số quốc gia, song có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 40–75% trong các trường hợp nhập viện. Hiện nay, bệnh chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Bệnh do vi rút Nipah thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm (nhóm A). Vi rút có thể lây truyền từ động vật sang người, chủ yếu qua loài dơi ăn quả; lây qua thực phẩm, vật phẩm bị nhiễm vi rút hoặc lây từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người bệnh. Thời gian ủ bệnh từ 4–14 ngày, với các triệu chứng ban đầu như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng; sau đó có thể xuất hiện các biểu hiện thần kinh nghiêm trọng như rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật, viêm não cấp tính .
Đến ngày 26/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah. Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát dịch bệnh tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; chủ động chuẩn bị các phương án đáp ứng, sẵn sàng xử lý khi có tình huống phát sinh. Đồng thời, Bộ Y tế tiếp tục theo dõi sát tình hình dịch bệnh trên thế giới, phối hợp chặt chẽ với WHO và các quốc gia để kịp thời chỉ đạo, triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp và hiệu quả.
Bác sỹ Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc CDC Hà Tĩnh cùng đoàn tổ chức giám sát người nhập cảnh tại Cửa khẩu Quốc tế Cầu Treo
Tại Hà Tĩnh công tác giám sát, kiểm soát dịch cũng được chủ động triển khai sớm, Ths Nguyễn Chí Thanh – Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Tĩnh cho biết: Trung tâm đã đẩy mạnh tuyên truyền về dịch bệnh, khuyến cáo người dân và khách đến địa phương chủ động khai báo cho cơ quan địa phương, cơ sở y tế nếu đến từ vùng có dịch; triển khai giám sát chặt người, phương tiện, hàng hóa từ vùng có dịch về qua cửa khẩu, cảng biển và vể/ đến địa bàn tỉnh. Đồng thời phối hợp các cơ sở lưu trú, khách sạn để giám sát khách nếu trong 14 ngày đi qua vùng có dịch. Sẵn sàng nhân lực, hóa chất, thiết bị để khoanh vùng, cách ly ... nếu có ca nghi ngờ.
và giám sát thuyền viên tại các cảng biển nhằm chủ động phòng bệnh Nipah từ xa.
Để chủ động phòng, chống bệnh do vi rút Nipah, CDC Hà Tĩnh khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp sau: Hạn chế đến các khu vực đang có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết. Tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày sau khi trở về từ vùng có dịch; khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như đau đầu, đau cơ, nôn mửa, chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, co giật cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất, hạn chế tiếp xúc với người khác và cung cấp đầy đủ thông tin dịch tễ cho nhân viên y tế. Thực hiện nghiêm vệ sinh an toàn thực phẩm: ăn chín, uống sôi; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không sử dụng thực phẩm, trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim hoặc động vật khác cắn, gặm nhấm; tránh uống các loại nhựa cây tươi, chưa qua chế biến. Không tiếp xúc gần với dơi ăn quả và các động vật có nguy cơ lây truyền bệnh; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc, giết mổ động vật. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi ngờ hoặc mắc bệnh; sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân khi chăm sóc, điều trị người bệnh và thực hiện vệ sinh tay đúng quy định.
“Ngành y tế khuyến cáo người dân không hoang mang, song cần nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động phối hợp với cơ quan y tế trong giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các trường hợp nghi ngờ, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng”, Ths Nguyễn Chí Thanh – Giám đốc CDC Hà Tĩnh nhấn mạnh thêm.
Thu Hòa
