Lãnh đạo Sở Y tế và UBND các xã, phường ký kết biên bản bàn giao trạm y tế và lĩnh vực dự phòng, dân số về UBND cấp xã quản lý
Tại Hà Tĩnh, trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, ngành y tế xác định rõ: dù tổ chức bộ máy có thay đổi, nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe Nhân dân không được phép gián đoạn. Trọng tâm của quá trình sắp xếp, củng cố chính là tăng cường năng lực y tế dự phòng ở cơ sở, bảo đảm không để xảy ra “khoảng trống” trong giám sát, kiểm soát dịch bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng.
Tuyến cơ sở trở thành “điểm tựa” phòng bệnh
Hiện nay, toàn tỉnh đã thành lập 69 trạm y tế là đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND cấp xã. Việc tổ chức lại hệ thống không đơn thuần là thay đổi về mặt hành chính, mà hướng đến mục tiêu lớn hơn: đưa các hoạt động y tế dự phòng sát dân hơn, chủ động hơn và hiệu quả hơn.
Theo phương án sắp xếp, các chức năng y tế dự phòng và dân số được chuyển về trạm y tế cấp xã. Điều này giúp tăng tính chủ động trong giám sát dịch tễ, quản lý sức khỏe ban đầu và triển khai các chương trình mục tiêu ngay tại cộng đồng.
Trạm y tế xã, phường - lực lượng quan trong trong phòng, chống dịch bệnh
Tại Trạm Y tế xã Cẩm Xuyên, hình ảnh người dân đến kiểm tra huyết áp, đường huyết định kỳ đã trở nên quen thuộc. Bà Dương Thị Hòe (67 tuổi, thôn 14, xã Cẩm Xuyên) chia sẻ: “Trước đây, mỗi lần kiểm tra bệnh tăng huyết áp hay đái tháo đường, tôi phải lên tuyến trên, đi lại vất vả. Nay trạm y tế tổ chức khám và theo dõi thường xuyên, lại được cán bộ y tế hướng dẫn cách ăn uống, tập luyện nên tôi yên tâm hơn nhiều”.
Câu chuyện của bà Hòe không phải là cá biệt. Ngày càng nhiều người dân lựa chọn theo dõi sức khỏe tại trạm y tế thay vì chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã nặng. Đây là sự chuyển biến quan trọng trong nhận thức cộng đồng, từ tư duy “có bệnh mới chữa” sang chủ động phòng bệnh, quản lý sức khỏe liên tục.
Trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường gia tăng, cùng với nguy cơ dịch bệnh truyền nhiễm luôn tiềm ẩn, vai trò của tuyến cơ sở càng trở nên then chốt. Nếu phát hiện sớm, quản lý tốt ngay tại xã, phường, nguy cơ biến chứng và bùng phát dịch bệnh sẽ được giảm thiểu đáng kể.
Tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, hệ thống giám sát dịch bệnh được vận hành thường xuyên, kết nối chặt chẽ với mạng lưới y tế cơ sở. Các thông tin bất thường về ca bệnh, ổ dịch nghi ngờ đều được cập nhật, phân tích và xử lý kịp thời.
CDC Hà Tĩnh thường xuyên hỗ trợ, giám sát tuyến xã trong công tác phòng, chống dịch
Thạc sĩ Nguyễn Chí Thanh – Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh cho biết: “Trong mô hình tổ chức mới, y tế dự phòng được phân cấp rõ ràng hơn. CDC tỉnh tập trung vào chuyên môn sâu, dự báo và chỉ đạo kỹ thuật; còn trạm y tế xã trực tiếp giám sát dịch tễ, phát hiện sớm các ca bệnh nghi ngờ. Nhờ đó, các biện pháp khoanh vùng, xử lý dịch được triển khai nhanh chóng, hiệu quả hơn”.
Sự phân công này tạo nên cơ chế vận hành linh hoạt: tuyến tỉnh phân tích, cảnh báo nguy cơ; tuyến xã giám sát tại cộng đồng. Khi hai mắt xích này phối hợp chặt chẽ, nguy cơ dịch lan rộng sẽ được khống chế ngay từ những ca bệnh đầu tiên.
Song song với giám sát dịch tễ, các hoạt động tiêm chủng mở rộng, truyền thông giáo dục sức khỏe, vệ sinh môi trường, phòng chống dịch theo mùa tiếp tục được duy trì thường xuyên. Đây là những biện pháp nền tảng, tạo nên “lá chắn” bền vững bảo vệ sức khỏe Nhân dân.
Bảo đảm vận hành thông suốt trong quá trình sắp xếp
Triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra yêu cầu cao về sự thông suốt trong quản lý và cung ứng dịch vụ công. Đối với ngành y tế, yêu cầu đó càng cấp thiết bởi mọi sự chậm trễ đều có thể tác động trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng người dân.
Bác sỹ Nguyễn Minh Đức – Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Y tế Hà Tĩnh khẳng định: “Việc phân định rõ chức năng giữa khám chữa bệnh và y tế dự phòng giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo điều kiện để mỗi lĩnh vực phát huy thế mạnh riêng. CDC Hà Tĩnh tiếp tục giữ vai trò chỉ đạo chuyên môn, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho tuyến cơ sở, hình thành mạng lưới y tế thống nhất, liên thông. Ngành y tế cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, giám sát dịch bệnh và dự báo nguy cơ dịch tễ. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, việc phân tích xu hướng bệnh tật, đánh giá nguy cơ và xây dựng phương án ứng phó sẽ chính xác và kịp thời hơn”.
Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy có thể đặt ra những khó khăn bước đầu về nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế phối hợp. Tuy nhiên, với định hướng rõ ràng và sự chủ động của ngành, mục tiêu xuyên suốt vẫn là không để gián đoạn hoạt động chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Nhân dân.
Thực tiễn cho thấy, đầu tư cho y tế dự phòng là đầu tư cho phát triển bền vững. Khi công tác phòng bệnh được triển khai hiệu quả, gánh nặng điều trị sẽ giảm, chất lượng cuộc sống người dân được nâng cao, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy hành chính, việc củng cố và phát huy vai trò y tế dự phòng không chỉ giúp ngành y tế Hà Tĩnh thích ứng với mô hình quản lý mới mà còn khẳng định vị trí là “tấm lá chắn” vững chắc bảo vệ sức khỏe Nhân dân.
Tuấn Dũng
